Διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό βιβλίο (ή γράφοντάς το, αν γράφεις) μπορεί να συναντήσεις σημεία που δεν φαίνονται και τόσο σημαντικά για την πλοκή, όμως έχουν πολλές λέξεις, καταλαμβάνουν αρκετές σελίδες· ενώ κάποια άλλα σημεία, που είναι σημαντικά για την πλοκή, έχουν πολύ λίγες λέξεις και καταλαμβάνουν λίγες σελίδες – ακόμα και μια, δυο, ίσως.
Ναι, μπορεί να αναρωτιέσαι γι’αυτό ακόμα κι αν εσύ γράφεις την ιστορία. Μπορεί να αναρωτιέσαι πώς είναι δυνατόν κάποιο σημαντικό κομμάτι να σου βγαίνει τόσο λακωνικό, ενώ κάποιο ασήμαντο κομμάτι να σου βγαίνει φλύαρο.
Θα έπρεπε, μήπως, να ήταν διαφορετικά τα πράγματα; Υπάρχει κάποιο λάθος;
Κανένα λάθος δεν υπάρχει παρά μόνο στον τρόπο σκέψης μας ορισμένες φορές. Στη νοοτροπία μας.
Όταν αναρωτιέσαι για ένα τέτοιο θέμα – είτε ως αναγνώστης είτε ως συγγραφέας – αναρωτήσου καλύτερα για κάτι άλλο: Ποιος σου είπε ότι τα σημαντικά σημεία μέσα σε μια αφήγηση πρέπει να γράφονται με πολλές λέξεις; Και ποιος σου είπε ότι τα «ασήμαντα» σημεία (αν, πραγματικά, οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ασήμαντο) πρέπει να γράφονται με λίγες λέξεις;
Αυτή είναι μια λανθασμένη νοοτροπία που ακολουθείται γενικά σε πολλά πράγματα: ότι το σημαντικό πρέπει να είναι «πολύ» ενώ το ασήμαντο πρέπει να είναι «λίγο».
Δεν έχει, όμως, καμιά λογική βάση. Και σίγουρα δεν ισχύει στη λογοτεχνία. (Ούτε και το ανάποδο ισχύει, φυσικά.)
Μάλιστα, μπορεί μια σημαντική σκηνή μέσα στην ιστορία να φαίνεται καλύτερα ως σημαντική αν είναι γραμμένη με λίγες λέξεις. Γιατί έτσι μπορεί να δίνει μια πιο... βαρύγδουπη, ας πούμε, αίσθηση.
Ενώ, αντιθέτως, μια ασήμαντη σκηνή μπορεί να είναι γραμμένη με περισσότερες λέξεις έτσι ώστε να απλώνεται νωχελικά μέσα στην ιστορία και να μη μας κάνει καμιά ιδιαίτερη εντύπωση.
Για παράδειγμα, μια βόλτα στην αγορά όπου οι χαρακτήρες του έργου συζητάνε αναμεταξύ τους ίσως να φαίνεται ασήμαντη σκηνή αλλά να καταλαμβάνει κάμποσες σελίδες. Θα έπρεπε; Είναι πραγματικά ασήμαντη; Τίποτα δεν είναι πραγματικά ασήμαντο. Μέσα από την κουβέντα των χαρακτήρων μπορεί ακόμα και κάποιοι από αυτούς να παρεξηγηθούν ή να αγαπηθούν: πράγματα που πιθανώς να έχουν αντίκτυπο στη συνέχεια της ιστορίας παρότι η συγκεκριμένη, νωχελική σκηνή δεν φαίνεται και τόσο σπουδαία. Ή ίσως μια τέτοια σκηνή να δημιουργεί μια κάποια ατμόσφαιρα, μια συγκεκριμένη αισθητική μέσα στο έργο.
Θα μπορούσε να ήταν γραμμένη με πιο λίγες λέξεις; Ακόμα και επιγραμματικά; («Πήγαν μια βόλτα στην αγορά και γύρισαν»;) Φυσικά και θα μπορούσε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει κιόλας ότι πρέπει υποχρεωτικά να είναι γραμμένη έτσι επειδή είναι «ασήμαντη» σκηνή για την πλοκή της ιστορίας.
Οι ασήμαντες σκηνές, κι αυτές σημαντικές είναι. Οι ιστορίες δεν αποτελούνται μόνο από «σημαντικές» σκηνές. Γιατί, αν όλες οι σκηνές είναι σημαντικές, τότε καμία δεν είναι σημαντική.
Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να έχουμε κατά νου και όταν γράφουμε και όταν διαβάζουμε. Όταν διαβάζεις, άσε τη ροή του έργου να σε παρασύρει, να σε οδηγήσει. Όταν γράφεις, άσε τη διαίσθησή σου να σε οδηγήσει.
